Southside & Newington, Edinburgh: currytenten, Fringe-binnenplaatsen en een zeer beloopbare stadsrand

Loop zuidwaarts vanaf Nicolson Street en de stad verandert van schoen. De tourbussen worden schaarser, de winkels worden nuttiger dan mooi, en de lucht krijgt die bijzondere mix van vochtige steen, frituurlucht en koffiestoom die je vertelt dat je je in een bewoonde buurt bevindt. Southside & Newington is Edinburgh zonder souvenirglans: een mijl aan portiekflats, studentenflats, currytenten, theaters, oude instellingen die zijn omgevormd tot kunstcentra, en de vlakste, snelste wandeling naar de top van een uitgedoofde vulkaan die je in de stad zult vinden.

Het probeert niet de Old Town te zijn, en godzijdank. Southside draait op de Universiteit van Edinburgh, wat betekent: energie tijdens het semester, goedkoop eten, late afhaalzaken en een constante stroom mensen met notitieboeken, wasgoed en half opgegeten gebakjes. In augustus worden dezelfde straten letterlijk theatraal: binnenplaatsen, kerkzalen en de oude veeartsenijschool worden een van de grootste Fringe-locatieclusters. De ruggengraat van de buurt is Nicolson Street, van naam verandert terwijl het zuidwaarts gaat – Clerk Street, dan South Clerk Street – maar dezelfde essentie behoudt: internationale keukens, praktische winkels en de grote onderbrekingen van het Festival Theatre en Surgeons' Hall. Ten westen daarvan strekt The Meadows zich uit als een gemeentelijke uitademing. Verder zuidwaarts wordt Newington stiller, meer residentieel, meer portiekflat dan verkeer. Je komt hier voor de prijs-kwaliteitverhouding, de nabijheid en een gevoel van Edinburgh dat werkt om te leven.

Waar Southside & Newington bekend om staat

Twee dingen definiëren dit deel van de stad: de universiteit en het festival. Tijdens het semester voedt en huisvest de Southside een groot deel van Edinburghs studenten, en de eetcultuur weerspiegelt dat op de meest nuttige manier mogelijk. Je kunt hier goed, snel en goedkoop eten zonder een project van de lunch te maken. In augustus schakelt dezelfde infrastructuur – de zalen, de binnenplaatsen, de oude institutionele gebouwen – over naar festivalmodus, en wordt het hele gebied een dicht Fringe-cluster, verankerd door de Pleasance Courtyard en Summerhall.

Er is ook een serieus, institutioneel Edinburgh dat onder de studentenbedrijvigheid doorloopt. Surgeons' Hall Museums ligt aan Nicolson Street met een van de grootste en oudste collecties chirurgische pathologie ter wereld, en is zeven dagen per week geopend. Een paar deuren verder herbergt het Festival Theatre het grootste podium van de stad, met rondreizende musicals, opera en ballet die er als goed geklede weersystemen doorheen trekken. En dan is er Summerhall, de voormalige Royal (Dick) School of Veterinary Studies, een van die Edinburghse gebouwen die gewoon weigeren nutteloos te worden. Het liet een omhulsel van academische zwaarte achter en werd in plaats daarvan een kunstcentrum.

Het resultaat is een buurt die minder aanvoelt als een bestemming en meer als een werkende regeling. Mensen wonen hier, studeren hier, staan in de rij, drinken hier en in augustus treden ze hier op. Dat klinkt misschien niet romantisch, maar het is precies waarom de plek werkt. De charme van Southside zit niet in een enkel ansichtkaart-uitzicht; het zit in het ritme van de straten, de snelheid van de wandeling, het feit dat je van een museum met pathologische specimens naar een currytent naar een theaterfoyer kunt gaan zonder je pas te verbreken.

Waar te eten & drinken

Als je de Southside wilt begrijpen, begin dan met het eten. Dit is het beste prijs-kwaliteiteten in het centrum van Edinburgh, punt uit, en dat is het al jaren. De hoofdattractie is Mosque Kitchen op Nicolson Square, naast de Edinburgh Central Mosque sinds 2003, waar een bord kipcurry met rijst nog steeds ongeveer £4–5 kost. Het is kantine-stijl, cash-gauw en heerlijk onbezorgd door designtrends. Je gaat er hongerig naar binnen, je vertrekt voldaan, en niemand verspilt tijd door te doen alsof dit iets anders is dan een briljante goedkope maaltijd.

Voor mensen die hun voordelige eten willen met iets meer doordachtheid, is Kalpna op St Patrick Square een echte Edinburghse instelling. Familiebedrijf, vegetarisch en veganistisch, en puttend uit de Gujarati-, Punjabi- en Zuid-Indiase keuken, bezet het al decennia die hoek. Dit is het soort plek dat stilletjes onderdeel wordt van het spiergeheugen van een stad; je denkt er niet meer aan als een restaurant, maar begint het te zien als een betrouwbaar feit.

Zuidoost-Azië is ook goed vertegenwoordigd. Ting Thai Caravan op Teviot Place begon als een Fringe-pop-up en bleef omdat het te nuttig was om te verliezen. De ruimte is kaal, de sfeer luid, en het eten doet precies wat het moet: pittige street-style Thais met gai cha plu en beef nam tok onder de gerechten die de moeite waard zijn. Het is het soort plek dat de meeste avonden volstroomt met studenten, wat meestal een betrouwbaar teken is dat de prijzen eerlijk zijn en de porties niet door een commissie zijn ontworpen.

Kampong Ah Lee op Clerk Street is nog een Southside-essentie, een vier-generaties Maleisische keuken die nasi lemak, roti canai en Hainanese kippenrijst maakt. Er is iets geruststellends aan een plek met die familiecontinuïteit op een straat die anders even vaak van naam verandert als van busroutes. En dan is er Red Box Noodle Bar op West Nicolson Street, die de wokgebakken-noedels-voor-een-vijfje-traditie in leven houdt vlak bij de campus. Het is snel, budget en precies het soort plek dat je nodig hebt als je over twintig minuten ergens anders moet zijn.

Aan de westelijke rand, bij The Meadows, is Söderberg Pavilion in Quartermile je zachtere landing. Licht en Zweeds, het serveert kardemombolletjes, koffie en pizzadeeg, wat het handig maakt, of je nu herstellende bent van een museumbezoek, een natte wandeling of een ochtend die te vroeg begon. Een echte fika hier voelt bijna luxe naar Southside-maatstaven, wat wil zeggen dat je een stoel, een raam en een bolletje krijgt dat weet wat het doet.

Drinken in de Southside draait minder om gepolijste mixologie dan om pubvorm en studentenzwaartekracht. The Pear Tree op West Nicolson Street is het pronkstuk: een historische pub met de grootste biergarten van de stad en een gigantisch buitenscherm, vlak bij de campus. In de zomer staat de geplaveide tuin vol met studenten, sport en livemuziek, en het kan voelen alsof de hele buurt naar buiten is uitgenodigd. Als je sfeer met wat meer ondergronds drama wilt, zit Bannermans aan Cowgate diep onder de straat in een gewelfde kelder en speelt er de meeste avonden live rock en akoestische muziek. Het ligt aan de noordrand van de buurt, maar het hoort bij het Southside-verhaal omdat de randen van dat verhaal vervagen in de luidruchtigere ondergroei van de stad.

Voor een langzamer drankje is Tipsy Midgie op St Leonard's Hill een knusse whisky-en-ginbar die werd uitgeroepen tot Schotlands Whiskybar van het Jaar. De muur met single malts, zeldzame vatsterkte bottelingen en Schotse gins geeft het gevoel dat de barman meer over je dram weet dan jijzelf. En dan is er The Royal Dick op het terrein van Summerhall, waar de oude inrichting van de veeartsenijschool aan de muren hangt en de bar Pickering's Gin en Barney's Beer schenkt, ter plekke gemaakt. Dat is typisch Edinburgh: geschiedenis hergebruikt in een werkende bar zonder dat iemand er een toespraak over houdt.

Dingen om te doen / wat te zien

Summerhall is de ankerplaats van de hele buurt. De voormalige Royal (Dick) Veterinary College is nu een jaarrond multi-kunstlocatie met galerijen, studio's, concerten, clubavonden en een distilleerderij, en elke augustus wordt het een van de meest gewaardeerde Fringe-huizen voor avontuurlijk theater en dans. De oude laboratoriuminrichting, de binnenplaatsen, het gevoel dat deze plek meerdere levens heeft gehad en nog niet klaar is – dat is de aantrekkingskracht. Het is niet gepolijst, en dat is precies waarom het levendig aanvoelt.

Op hetzelfde terrein organiseert Summerhall Distillery rondleidingen en gin-scholen rond Pickering’s Gin. Dat is belangrijk, want Southside is geen wijk voor passief sightseeing. Het is een plek waar je een voorstelling kunt zien, een drankje kunt drinken dat ter plekke is gemaakt, en dan weer terug kunt dwalen naar straten die nog steeds volstromen met mensen die ergens anders naartoe gaan. De wijk beloont beweging meer dan treuzelen, hoewel het beide goed genoeg kan.

Voor iets ouder en vreemders is Surgeons’ Hall Museums aan Nicolson Street een van de meest memorabele indoorbezoeken van de stad. De collectie anatomische en pathologische specimens is serieus, soms gruwelijk en volkomen fascinerend. Edinburgh kan een stad zijn die haar eigenaardigheid verbergt onder beleefd stucwerk; deze plek opent de kast en laat de botten voor zich spreken.

Het Festival Theatre houdt de grote podiumkunsten in beweging op Nicolson Street, terwijl The Queen’s Hall aan Clerk Street – een verbouwde kerk uit 1823 – een van de belangrijkste middelgrote muziekzalen van Schotland is. Samen bestrijkt de Southside een mooi spectrum: opera, ballet, kamermuziek, folk, jazz, rondreizende producties en de occasionele avond waarop je gewoon in een donkere kamer wilt zitten en het emotionele zware werk aan een ander wilt overlaten.

De Meadows is de lokale long: vlak, omzoomd door bomen, goed voor een hardlooprondje, een picknick of een doorgang naar de Old Town. Op de eerste warme dag van het jaar vult het zich met mensen die eruitzien alsof ze zijn vrijgelaten uit een lange straf binnen. Dat is Edinburgh op z’n meest democratisch – geen kaartje nodig, alleen een stukje gras en het vermogen om de weersverwachting te negeren.

En dan is er Arthur’s Seat, dat de Southside behandelt als z’n dichtstbijzijnde berg. Vanaf de St Leonard’s- en Pollock Halls-kant van Holyrood Park krijg je een van de vlakkere, snellere benaderingen van Edinburghs 251 meter hoge vulkaan. Het is de beste soort stads wandeling: pittig, licht bergopwaarts, en eindigend met een uitzicht dat je eraan herinnert dat de plek gebouwd is op iets veel ouder en minder toegeeflijks dan huizenbaksteen. Het Radical Road-pad onder Salisbury Crags is sinds een rotsval in 2018 gesloten, dus blijf op de gemarkeerde routes. Edinburgh heeft genoeg drama zonder vermijdbare geologische onzin toe te voegen.

Winkelen & markten

Dit is geen winkelwijk in de George Street-zin, en dat is deels het punt. Southside & Newington handelt in het nuttige in plaats van het ambitieuze. Nicolson Street en Clerk Street zijn bezaaid met groentewinkels, halal-slagerijen, wereldvoedselwinkels, kringloopwinkels en de alledaagse detailhandel die een studenten- en woonpopulatie bedient. Als je zelf kookt, is dit waar je de verstandige keuzes maakt en je later stilletjes zelfvoldaan voelt. Je hebt meer kans op een Aziatische supermarkt dan op een designwinkel, wat precies het soort eerlijkheid is dat ik waardeer in een buurt.

In augustus verandert de toon. Het terrein van Summerhall en de Fringe-binnenplaatsen vullen zich met pop-up handelaren, eetkraampjes en drukkerijen en craftverkopers, en het hele gebied krijgt een maand lang een marktachtige vibe. Het is geen permanente marktcultuur; het is een seizoensgebonden, wat het levendiger maakt wanneer het arriveert. De Southside is op zijn best wanneer het tijdelijk wordt overspoeld.

Waar te verblijven in Southside & Newington

De pitch van de Southside is locatie voor het geld. Je loopt binnen tien tot vijftien minuten vlak naar de Royal Mile en het National Museum, en nog dichter bij de grootste Fringe-podia. Die combinatie is moeilijk te verslaan als je centraal wilt zijn zonder de prijzen van de Old Town te betalen of te doen alsof je het leuk vindt om met bagage heuvels te beklimmen. In dit deel van Edinburgh gaan de praktische voordellen.

Ten Hill Place is de uitblinker. Verstopt in het rustige Hill Square net naast Nicolson Street naast Surgeons’ Hall, is het een viersterren onafhankelijk hotel waarvan de winst het Royal College of Surgeons financiert. De setting is belangrijk: centraal genoeg om handig te zijn, zijstraat genoeg om rustig te blijven. Rondom liggen Newington en de straten van South Clerk Street vol met guesthouses, B&B's en zelfstandige appartementen, over het algemeen goedkoper dan de New Town voor een vergelijkbare wandeling naar de stad. In de zomer opent de Universiteit van Edinburgh ook enkele studentenhuizen voor bezoekers, wat is hoe veel budget-Fringe-gangers erin slagen in het midden van alles te blijven zonder failliet te gaan.

Boek vroeg. Augustus is geen tijd voor aarzeling, en de prijzen schieten omhoog. Hoe dichter je bij de Pleasance en Summerhall bent, hoe luider de nachten. Dat is geen moreel oordeel; het is gewoon Edinburgh in het festivalseizoen dat doet wat het doet.

Rondreizen

De Southside is compact en het best te voet. Vanaf Nicolson Square is het ongeveer tien minuten lopen naar het noorden naar de Royal Mile en Waverley Station, en een vergelijkbare wandeling naar het westen over de Meadows naar de Old Town. Dat maakt de buurt ongewoon makkelijk te gebruiken: je kunt bij een museum, een theater, een curry balie en een park zijn zonder ooit aan vervoer te hoeven denken tenzij de regen onbeleefd wordt.

Nicolson Street en Clerk Street vormen een van de drukste buscorridors van de stad, met frequente Lothian-diensten die naar het centrum en naar de zuidelijke voorsteden rijden. Edinburgh Waverley is ongeveer vijftien minuten lopen of een korte busrit verwijderd. Er is geen tram- of metrohalte in de Southside, wat een reden is dat het gebied zijn enigszins eigenwijze, grondniveau karakter heeft behouden. Voor het vliegveld ga je meestal naar het centrum en pak je de Airlink 100 bus of de tram vanaf Princes Street of St Andrew Square, wat je in totaal ongeveer 30–40 minuten geeft naar Edinburgh Airport.

Voor Arthur’s Seat zijn de ingangen van Holyrood Park bij St Leonard’s en Pollock Halls een korte wandeling naar het oosten. Geen vervoer nodig, alleen fatsoenlijke schoenen en de bereidheid om toe te geven dat Edinburgh een stad is die je graag een beetje laat werken voor het uitzicht.

Praktische notities

Beste voor budgetmaaltijden, studenten, festivaltoegang en een snelle wandeling naar Arthur’s Seat. De sfeer is budget tot middensegment, levendig en goed gebruikt, over het algemeen veilig met de gebruikelijke grote-stad bewustzijn laat op de avond en tijdens drukke festivalmenigten. Als je ansichtkaart-Edinburgh wilt, is dit niet jouw wijk. Als je goed wilt eten onder de tien euro, wilt slapen dicht bij de Fringe, en je door een buurt wilt bewegen die bij het echte leven hoort in plaats van een brochure, kun je moeilijk beter doen.